9 Kasım 2026, Pazartesi Tezkire Dergisi Düşünce, gündem ve İslam dünyası üzerine yazılar
Tezkire
Kültür, Sanat ve Edebiyat

26 Dünya Kupası İzlenimlerim: Yersiz, Yurtsuz, Kimliksiz Bir Turnuva

Küreselleşmenin etkisi, kitle iletişim ve haberleşme araçlarının, ulaşım ağlarının gelişmesiyle birlikte post modern dünyanın ürettiği yersizlik-yurtsuzluk duygusu bu dünya kupası turnuvasına da sinmiş, kimliğini…

26 Dünya Kupası İzlenimlerim: Yersiz, Yurtsuz, Kimliksiz Bir Turnuva

Küreselleşmenin etkisi, kitle iletişim ve haberleşme araçlarının, ulaşım ağlarının gelişmesiyle birlikte post modern dünyanın ürettiği yersizlik-yurtsuzluk duygusu bu dünya kupası turnuvasına da sinmiş, kimliğini etkilemişti...Neredeyse kimliğini almıştı, denilebilir de...

Artık turnuva sadece 1 ülke ile anılmıyor. 82 İspanya, 86 Meksika, 90 İtalya gibi adlarla anılan, en son Katar 22 ile devam eden kimlikli dünya kupası geleneği bu son turnuvada Paraguay, Abd, Kanada, Meksika gibi 4 ülkenin organizasyona ev sahipliği ile düzenlendi. 2030 Dünya Kupası için de 3 farklı kıtadan 6 ülkenin ev sahipliği yapacağı söyleniyor. Kimliksiz, yersiz- yurtsuz turnuvalar zamanına denk geldik/geleceğiz artık...Bu durumun futbol kültürüne katkıları, seyirci-izleyici hafızasına dokunuşları, etkileri ve imgeleri üzerinde daha çok konuşulacaktır.

ORYANTALİZM, DÜNYA SİSTEMİ VE KUPA 26

Bunun dışında oryantalist argümanların Doğu-İslam dünyası üzerine varsayımlarının bir kez daha testten geçtiği ve doğrulandığı bir turnuva izledik. Maçların son 15-20 dakikalarına kadar galip gelip sonrasında maçı kaybeden birçok Asya-Afrika ülkesi izledik. Rasyonaliteden kopuk, duygusal ve fantastik yoğunluklu futbol oynayan, takım disiplininden ve sistemden kopuk oynayan bu ülkelerden sadece 2 tanesi çeyrek final görebildi...Mısır ve Fas...Sonrasını hepimiz biliyoruz...

Wallerstein'ın meşhur dünya sistemi ve onu oluşturan Merkez-Çevre ülkeler tarzındaki kast tipi örgütlenme futbolda da hâkim... Bu teorinin de doğrulandığı bir test ortamıydı bu turnuva... Yine, gelişmiş futbol ülkelerinin başı çektiği ve başa tutunduğu, gelişmekte olan ülkelerin de bunların bulundukları seviyeye çıkma yolunda ortaya koydukları mücadele dünya futbol sisteminin lordları eliyle kolayca bertaraf edildi...Uluslararası Dünya Sistemi de bu şekilde işlemiyor mu zaten? Çeyrek finale kadar Ne Fas, Mısır; ne Gana ve Nijerya kaldı ortada...

Bu teoriye göre, sonraki turnuvalarda da aynısı olacak sanırım ...Anlık ve sürdürülemez bir parlama hikayeleriyle Mısır ve Fas akıllarda kaldı o kadar...

FİNAL MAÇINA GELİNCE;

Hakemler maçı uzatmaya ve penaltılara taşımak için ellerinden geleni yaptılar...Arjantin'in sertliklerine göz yumdular, birçok kartlık hareketi es geçtiler, 2 temiz golü de VAR marifeti ile iç ettiler...Ama İspanya, Arjantin'e topu ve kalesini göstermedi...Son dakikaya kadar 0 şut 1 korner attı dünya kupası finalisti(!)...78 dünya kupasından bu yana tüm kupaları izledim...Hiç bir finalde rakibine karşı bu kadar ezilen bir finalist görmedim...

Yine de İspanya müthiş futboluna ve istatistiklerine rağmen bal yapmayan arı misali bir verimsizlikle oynadı...Gol vuruşu sağlam bir forvetle fişi çoktan çekerdi. Her şeye rağmen bu futboluyla Arjantin kupayı kaldırsaydı futbola oyun tarihinin en büyük hakareti olur ve futbol biterdi.

Turnuvada en çok eleştirilen, futbolu çirkin gösteren Paraguay futbolunun bir tık hallicesiydi Arjantin futbolu...Bir zamanlar sadece savunma yaparak Otto Rehhagel ile Avrupa kupasını kazanan Yunanistan'ın dünya futboluna attığı kazık hala unutulmuş değilken Arjantin’in bu futbol anlayışıyla kupaya uzanma olasılığı, gerçek futbol seyircisinin sinirlerini bozacak ve savunma futbolu kültürüne örneklik teşkil edecek düzeydeydi...Nitekim, Mourinho’nun Porto ve İnter ile şampiyonlar ligini kazanırken, kalenin önüne otobüs çekmeleri, Türkiye’de, Fenerbahçe’nin hücum ve Brezilya ekollü futbol kültürünün sonunu, koşu mesafeleri, fiziksel mücadele ve sistem takıntılı hale getiren Aykut Kocaman’ın savunma futbolu bu örnekliğin devamı gibiydi…Başarı getiren ama hiçbir sempati, zevk uyandırmayan, bu çirkin savunma futbolu paradigması göze hoş gelen yıldız, teknik oyunlar ve oyuncular devrini kapatmıştı…Paraguay da bu tarz bir futbolla önce Türkiye’yi ve sonra, Almanya gibi kupanın duayeni bir ülkeyi saf dışı edip çeyrek finalin eşiğinden son anda döndü...Neyse ki bu skandalı İspanya güzel futboluyla şimdilik önledi...

Futbol anlayışları da ülkelerin siyasal yapılarından farklı işlemiyor zaten...Savunma futbolu, ülkelerin savunma sanayileriyle paralel yürüyor...Özellikle kimliklerinden ve futbol kültürlerinden oldukça uzak savunma futbolu oynamaya artık çoktan teşne hale gelmiş G. Amerika ve Afrika ülkelerinin sayısı dikkat çekiciydi. Teknik ve yıldız oyunculara dayalı, göze hoş gelen, estetik futbolun beşiği Brezilya bile son 3 turnuvadır bu sevdaya kurban gitti, gidiyor. Herkeste bir savunma sanayisine düşkün bir anlayış hakimdi. Birçok maçın uzatmalara, penaltılara gitmesi ya da gollerin artı doksanlarda gelmesi bunun en önemli işaretiydi...

Bir başka husus, İsrail-Abd destekli Arjantin'e ve çirkin futboluna dönük nefretin neredeyse küresel boyutta olmasıydı. İsrail-Gazze gerilimine paralel yürüyen bu nefretin Gazze'ye destek veren İspanya'ya karşı sempati İsrail'e destek veren Arjantin'e nefret olarak dönmesi kaçınılmazdı...Katil Netenyahu'nun Epstein zanlısı Trump ile birlikte Arjantin'e verdikleri destek görüntüleri de bu saflaşmanın temel motivasyon kaynağıydı...

Bir taraftan, antiemperyalist duruşu ve tavırlarıyla, dünya sistemine muhalif düşünce ve eylemleriyle çevre ülkelerin sesi soluğu olmuş Maradona efsanesinden İsrail'e karşı destek ya da sessiz tavırlarıyla Messi...İki farklı Arjantin kimliği ile yüzleşme fırsatı bulduk...Mavi-Beyaz çubuklu Arjantin forması hiçbir zaman gözümde bu kadar Siyon Yıldızlı İsrail bayrağı gibi görünmemişti.

Maçı takip ettiğim tüm sosyal medya mecralarında 10 numara, yıldız ve teknik futbolcu türünün son örneklerinden Messi sempatisi hariç hatta bu sempatiye rağmen genel destek İspanya'yaydı...

Bill Shankly'nin meşhur sözü "Bazı insanlar futbolu ölüm kalım meselesi olarak görüyor. Sizi temin ederim ki futbol bundan çok daha, çok daha önemli bir şeydir." İle yazısına başlayan Ersin Çelik'in harika ifadeleriyle İspanya-Arjantin maçı sadece bir futbol maçı değildi aslında: 

"Dünya Kupası finali de futbolun ötesine geçti. İnsanlığın sahadaki ölüm kalım meselesine dönüştürüldü. Neden mi? Tüm dünya nihayet sahadaki İsrail’i saniye saniye izledi. Arjantin, birçok futbolseverin gözünde, en büyük destekçisi İsrail’in uluslararası siyasette yıllardır temsil ettiği dokunulmazlığı, şımarıklığı ve saldırganlığı sahaya taşıdı. Başka futbolcular yapsa en az dört kırmızı kartla cezalandırılacak hareketler karşısında Sloven hakem, sanki “gördüm ama görmezden gelmem gerekiyor” dercesine bir yönetim sergiledi. Tıpkı, Gazze’deki soykırımı izleyen Birleşmiş Milletler gözlemcileri gibi! İspanyol futbolcular karşılarındaki dokunulmaz Arjantin’i yenip kupayı kazanırken futbolun kurallarını maç oynanırken değiştiren, futbolun BM’si FIFA’yı, turnuvada saha dışından müdahale eden Amerika’yı yendi aslında. Bir tarafta Filistin konusunda açık tavır alan Lamine Yamal, İspanya halkı ve İsrail’in Gazze soykırımına karşı sesini yükselten siyasi irade vardı. Diğer tarafta ise Netanyahu’nun açık desteğini alan Messi ve arkadaşları ile fanatik bir İsrail yanlısı olan Arjantin yönetiminin gölgesi…"

Sonuç Olarak;

Arjantin, uluslararası sistemin İsrail-Abd etkisindeki güç lobileriyle iş birliği neticesinde ve bu berbat savunmaya dayalı vurdulu kırdılı futbol anlayışıyla neredeyse kupaya uzanacaktı...Bu kabus bize yeter de artardı bile...Neyse ki İspanya finalde buna dur demeyi başardı...Sadece Messi'nin etrafına doldurulan ciğersiz 10 kazma ile buraya kadarmış...Mısır ve Fildişi karşısında ecel terleri dökerek atladıkları turlardan sonra yine İngiltere karşısında İngilizlerin saçma sapan paniklemesiyle finale kadar yürüyen Arjantin'den ve çirkin futbolundan neyse ki bizi ve dünya futbolunu İspanya kurtardı... 

Bu yazıdan alıntılar

Alıntı kartı

Boyut
Renk
WhatsApp X